Những Trò Chơi Vô Tình Biến Nhân Vật Chính Thành Phản Diện

Đôi lúc, bước ngoặt bất ngờ nhất trong một trò chơi không phải là phát hiện ra kẻ chủ mưu đang lẩn khuất trong bóng tối, mà thay vào đó nhận ra "hắn" đã xuất hiện ngay từ đầu, thông qua chính những hành động của người chơi. Cách xây dựng cốt truyện này không để người chơi vào vai phản diện ngay từ đầu, mà từ từ bóc tách và hé lộ vai trò đó, sau hàng loạt những thiệt hại đã gây ra do những lựa chọn không cách nào thay đổi được. 

Cảm giác tội lỗi và gánh nặng của những sự lựa chọn cũng như nhận thức rõ ràng đó đã khiến cho các trò chơi đi theo hướng này tạo nên cảm xúc khó quên. Chúng có thể không thành công rực rỡ, nhưng ít nhất đã để lại nhiều ấn tượng trong lòng bất kỳ ai từng một lần trải nghiệm qua.

Spec Ops: The Line

Nhà phát triển: YAGER, Darkside Game Studios
Nhà phát hành: 2K
Hệ máy: PC, PS3, Xbox 360
Ngày ra mắt ban đầu: 26.01.2012

Thoạt nhìn, Spec Ops: The Line không khác gì bao trò chơi bắn súng quân sự hiện đại khác, nhưng những tàn tích ngập trong cái nắng cháy da thịt của Dubai lại ẩn chứa một sự thật tàn khốc đang chờ đợi người chơi. Vào vai Đại úy Walker, người chơi hoàn toàn tin rằng tiểu đội của mình đang thực hiện nhiệm vụ cứu người. Nhưng qua mỗi cuộc đấu súng và quyết định được đưa ra chỉ càng khiến cho người chơi trở nên hoang mang hơn.

Và khoảnh khắc bùng nổ sự thật là khi Walker quyết định sử dụng phốt pho trắng xuống nơi mà anh tin là hang ổ của kẻ thù. Nó cho thấy cái giá tàn khốc của chủ nghĩa anh hùng mù quáng, để rồi khi làn khói tan đi, để lộ ra xác của những thường dân đang được chính các người lính bên dưới bảo vệ. Cuối cùng, Walker nhận ra mình không thực sự giải cứu ai cả, mà chỉ đang trở thành con quái vật mà ban đầu anh muốn ngăn chặn.

Paper, Please

Nhà phát triển: Lucas Pope

Nhà phát hành: 3909 LLC

Ngày ra mắt: 08.08.2013

Hệ máy: PC, PS Vita, Android, iOS

Sở hữu cho mình một lối chơi tưởng chừng như cực kỳ đơn giản, nhưng Papers, Please lại mang đến gánh nặng tâm lý và đạo đức vô cùng to lớn. Mỗi ngày, người chơi sẽ vào vai nhân viên trạm kiểm soát giấy tờ nhập cư, chịu trách nhiệm đóng dấu hộ chiếu và sàng lọc những người hợp pháp được băng qua biên giới. 

Đây là công việc duy nhất để nuôi sống gia đình, và phải đảm bảo tuân theo quy định của nước sở tại, kể cả khi điều đó đồng nghĩa với việc hủy hoại nhiều gia đình khác. Một  phán đoán sai có thể khiến người chơi bị khiển trách, còn từ chối những người tị nạn tuyệt vọng cố gắng làm giả giấy tờ mang lại một cảm giác vô cùng kinh khủng. Càng làm lâu, người chơi càng nhận ra sự sống còn của bản thân và gia đình phụ thuộc vào việc trở thành đồng lõa với sự áp bức có hệ thống. 

BioShock

Nhà phát triển: 2K, Irrational Games
Nhà phát hành: 2K
Ngày ra mắt: 21.08.2007
Hệ máy: PC, PS3, PS4, Xbox 360, Xbox One, Nintendo Switch

Thiên đường dưới đáy đại dương của Rapture vốn đã bắt đầu sụp đổ trước cả khi người chơi đặt chân đến, nhưng BioShock còn tạo bất ngờ về mức độ tồi tệ hơn của nơi này sau mỗi quyết định từ người chơi. Từng bước đi đều được dẫn dắt bởi mệnh lệnh "Would you kindly" nổi tiếng, hoàn toàn tước bỏ những mộng tưởng về sự lựa chọn. Đến giây phút sự thật được hé lộ thì người chơi vốn đã là con cờ của Atlas xuyên suốt hành trình. 

Việc "thu thập" các Little Sister để tăng cường sức mạnh chỉ làm tăng thêm sự bất an cho người chơi, khi những quyết định đạo đức lại được thể hiện qua sự khai thác lạnh lùng và tàn nhẫn. Dù người chơi lựa chọn cứu hay lợi dụng chúng, hành động đó vẫn phơi bày một sự thật là bản thân người chơi chẳng có bao nhiêu quyền kiểm soát cả. Ở Raptor, cái ác không phải là lựa chọn, mà nó được lập trình ngay trong hệ thống.

Shadow of the Colossus

Nhà phát triển: Team Ico, Sonny Computer Entertainment
Nhà phát hành: Sony Computer Entertainment
Ngày ra mắt: 18.10.2005
Hệ máy: PlayStation 2

Vùng đất hoang tàn trong Shadow of the Colossus trông trống trải, nhưng lại mang một mục đích đầy chủ ý - từng bước chân tĩnh lặng của Wander đưa anh tiến gần hơn đến hành trình hồi sinh Mono. Với thanh kiếm và con ngựa trung thành, người chơi hạ gục những gã khổng lồ vĩ đại trong các trận chiến đầy choáng ngợp. Vấn đề là, những trận chiến đó chẳng hề là chiến thắng vinh quang, mà là những hành động hủy diệt.

Những Colossus này không phải là quái thú điên loạn; chúng là những hộ vệ cổ xưa. Và mỗi lần một colossus gục ngã, một bóng đen lại được giải phóng - chậm rãi, nhưng không thể đảo ngược, ăn mòn Wander. Hành trình bắt đầu bằng tình yêu dần biến thành sự xúc phạm thiêng liêng, khi mỗi sinh mạng bị cướp đi lại khiến anh trở nên ít giống một vị cứu tinh, và nhiều hơn là một kẻ xâm phạm. Đến cảnh cuối cùng, “người anh hùng” ấy đã trở nên hoàn toàn không còn nhận ra được nữa.

SOMA

Nhà phát triển: Frictional Games, Blitworks, Abylight Studios
Nhà phát hành: Frictional Games, Abylight Studios
Ngày ra mắt: 21.09.2015
Hệ máy: PC, PS4, Nintendo Switch

SOMA tạo nên chất kinh dị của mình đằng sau những cỗ máy gặp trục trặc và một cơ sở hoang tàn dưới đáy biển, nhưng nỗi kinh hoàng thực sự lại nằm ở bản thân nhân vật chính. Người chơi vào vai Simon Jarrett mà không hề hay biết anh ta vốn không còn là con người. Những lần quét dữ liệu, những bản sao và các cuộc tranh luận không hồi kết về danh phận đã để lại một thực tế trống rỗng: Simon chỉ đơn thuần đang tồn tại dưới dạng dữ liệu.

Những nỗ lực tuyệt vọng để sinh tồn và khẳng định "tính người" của Simon chỉ càng nhấn mạnh sự giả tạo trong chính bản thân anh ta. Trong hành trình tìm kiếm ý nghĩa sự sống, Simon đã vô tình đóng vai Thượng Đế: Quyết định xem ai được sống và ai bị bỏ lại phía sau. Yếu tố phản diện giờ đây không nằm trong sự tàn nhẫn của Simon, mà ở sự ích kỷ khi anh chối bỏ bản chất thật của mình.