Nghịch lý "vua xứ mù" của phim truyền hình Nhật Bản: Bom tấn VIVANT mùa 2 dẫn đầu lượt xem châu Á nhưng 97% khán giả vẫn gói gọn tại "sân nhà"

Tuy nhiên, đằng sau ngôi vương tưởng chừng áp đảo ấy lại là một thực tế phũ phàng: có tới 97% lượng người xem đến từ nội địa Nhật Bản, trong khi sự hiện diện ở thị trường quốc tế chỉ chiếm vỏn vẹn 3%.

Khoảng cách chênh lệch cực đoan này đã khơi mào cho những cuộc tranh luận chuyên môn sâu sắc trong giới phân tích truyền thông và điện ảnh châu Á. Một tác phẩm được đầu tư kinh phí "khủng", quy tụ dàn diễn viên bảo chứng danh tiếng và trở thành cơn sốt xã hội tại quê nhà, nhưng khi bước ra ngoài biên giới lại hoàn toàn "lọt thỏm" trước làn sóng bành trướng vũ bão của phim ảnh Hàn Quốc. Đâu là rào cản khiến những siêu phẩm màn ảnh nhỏ của Nhật Bản mãi mắc kẹt trong "chiếc kén" nội địa?

Những con số biết nói từ AMPD: Ngôi vương châu lục được xây dựng hoàn toàn từ khán giả quốc nội

Dữ liệu thống kê đo lường lượng khán giả do tổ chức nghiên cứu truyền thông hàng đầu châu Á Media Partners Asia (thông qua nền tảng AMPD) công bố đã làm sáng tỏ cơ cấu người xem của VIVANT mùa 2 trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương (không tính thị trường tỷ dân Trung Quốc và Ấn Độ):

• Thống trị tổng lượng tương tác: Tác phẩm đã cán mốc khoảng 15,63 triệu lượt xem tích lũy trên các nền tảng phát sóng trực tuyến hợp pháp trong khu vực suốt tháng 8 vừa qua.
• Tỷ trọng áp đảo tuyệt đối từ Nhật Bản: Trong tổng số 15,63 triệu lượt xem kể trên, riêng thị trường xứ sở hoa anh đào đã đóng góp tới 15,13 triệu lượt. Con số này đồng nghĩa với việc khán giả ngoài nước chỉ mang lại khoảng 500.000 lượt xem — tương đương tỷ lệ vỏn vẹn 3%.
• Nghịch lý "danh hiệu ảo": Dù trên danh nghĩa, VIVANT mùa 2 đường hoàng đứng số 1 toàn khu vực châu Á – Thái Bình Dương về quy mô lượt xem, sức nóng của phim trên thực tế gần như không lan tỏa ra ngoài lãnh thổ Nhật Bản.

Bóc tách sức mạnh hệ sinh thái nội địa: Khi chiếc ti-vi phòng khách vẫn là "vương quốc" tối cao

Phân tích về hiện tượng này, Giáo sư Toshihiko Tabuchi — cựu giám đốc sản xuất kỳ cựu của đài TV Tokyo, hiện đang giảng dạy chuyên ngành truyền thông tại Đại học J. F. Oberlin — nhận định rằng VIVANT là hình mẫu tiêu biểu phản ánh cả thế mạnh vượt trội lẫn hạn chế cố hữu trong mô hình vận hành của các nhà đài Nhật Bản hiện nay:

• Tận dụng triệt để nền tảng phát lại miễn phí: Thay vì dồn toàn bộ trứng vào một giỏ là các dịch vụ xem phim trả phí quốc tế như Netflix, Prime Video hay U-NEXT, đài TBS đã khai thác xuất sắc nền tảng phân phối trực tuyến miễn phí nội địa TVer. Sau mỗi khung giờ vàng Chủ nhật (Sunday Theater), tác phẩm tiếp tục tạo nên cơn sốt trên TVer với hơn 10 triệu lượt xem mỗi tháng từ người dân trong nước.
• Lan tỏa thành hiện tượng xã hội qua mạng: TBS đã khéo léo biến bộ phim thành một chủ đề bàn tán quốc dân thông qua việc tung các đoạn trích hậu trường, video mổ xẻ tình tiết lên YouTube và thúc đẩy các trào lưu suy đoán kịch bản (kosatsu) trên mạng xã hội X. Ở thị trường nội địa, VIVANT không còn dừng lại ở một tác phẩm giải trí đơn thuần, mà trở thành chất liệu giao tiếp hàng ngày của đông đảo công chúng.

Sai lầm chiến lược phát hành: Sự chậm trễ của tư duy "chiếu xong trong nước mới đem ra thế giới"

Một trong những nguyên nhân chí mạng khiến phim truyền hình Nhật Bản lép vế trên thị trường quốc tế nằm ở tư duy tiếp cận thị trường ngoại:

• Tư duy xuất khẩu "đến sau": Trong khi ngành công nghiệp giải trí Hàn Quốc (K-drama) từ lâu đã áp dụng chiến lược phát hành toàn cầu song song — phụ đề đa ngôn ngữ và lên sóng cùng ngày, cùng giờ trên các nền tảng quốc tế để tạo hiệu ứng thảo luận tức thì — thì các nhà sản xuất Nhật Bản vẫn giữ thói quen ưu tiên khán giả nội địa trước.
• Bài học mất nhiệt từ mùa 1: Điển hình như mùa đầu tiên của VIVANT, tác phẩm chỉ được đưa lên Netflix toàn cầu sau khi đã hoàn tất toàn bộ quá trình phát sóng trên đài truyền hình Nhật Bản. Độ trễ thời gian quá lớn khiến bộ phim đánh mất tính thời sự, các bí mật kịch bản đã bị tiết lộ tràn lan trên mạng, khiến khán giả quốc tế không còn động lực tìm xem.

"Vùng an toàn" 120 triệu dân: Thị trường nội địa quá béo bở khiến nhà sản xuất thiếu áp lực đổi mới

Quy mô kinh tế và dân số nội địa khổng lồ của Nhật Bản vô hình trung đã tạo nên một chiếc "bẫy ngọt ngào" kìm hãm khát vọng toàn cầu hóa của các nhà làm phim:

• Quy mô dân số tự cung tự cấp: Với hơn 120 triệu dân sở hữu mức thu nhập bình quân và khả năng chi trả cho các sản phẩm văn hóa giải trí ở mức rất cao, một dự án truyền hình chỉ cần đạt tỷ suất người xem (rating) khả quan tại Nhật Bản là đã đủ mang lại lợi nhuận kếch xù từ quảng cáo, bản quyền phát sóng lại và bán vật phẩm lưu niệm mà không cần bận tâm đến việc thu hút người xem nước ngoài.
• Đối lập hoàn toàn với bài toán sinh tồn của Hàn Quốc: Ngược lại, Hàn Quốc với dân số chỉ khoảng hơn 50 triệu người đã sớm nhận ra thị trường nội địa là quá chật hẹp để thu hồi những khoản đầu tư phim ảnh khổng lồ. Áp lực sinh tồn buộc các đạo diễn, biên kịch xứ kim chi phải định hình câu chuyện mang tính toàn cầu hóa ngay từ khâu thai nghén ý tưởng, lựa chọn đề tài đại chúng dễ đồng cảm và hợp tác chặt chẽ với các nền tảng streaming quốc tế ngay từ ngày đầu bấm máy.

Va chạm chuẩn mực kiểm duyệt: Giữa ranh giới truyền hình gia đình và streaming quốc tế

Sự giằng co giữa các quy chuẩn phát sóng truyền hình truyền thống và thị hiếu tự do của các nền tảng kỹ thuật số xuyên biên giới cũng là một rào cản lớn:

• Áp lực dung hòa mọi thế hệ: Các đài truyền hình trung ương tại Tokyo bắt buộc phải tuân thủ các quy tắc kiểm duyệt khắt khe nhằm phục vụ đối tượng khán giả gia đình bao gồm cả trẻ nhỏ và người cao tuổi ngồi trước màn ảnh nhỏ lúc 21 giờ tối.
• Hạn chế biên độ sáng tạo gai góc: Trong khi khán giả quốc tế trên các nền tảng như Netflix hay HBO ngày càng chuộng những kịch bản táo bạo, nhịp phim dồn dập, bạo lực chân thực hoặc tâm lý tội phạm đen tối, thì những cảnh quay hành động đẫm máu trong VIVANT mùa 2 lại vấp phải nhiều tranh luận nội bộ về giới hạn phát sóng trên truyền hình công cộng Nhật Bản. Sự lúng túng này khiến tác phẩm rơi vào thế "lưng chừng": quá nặng đô đối với một số khán giả truyền hình truyền thống nhưng lại chưa đủ độ sắc bén, phá cách để cạnh tranh sòng phẳng với các series hình sự quốc tế.

Tầm nhìn 2026: Đỉnh cao nội lực nhưng thiếu tính liên kết và góc nhìn thẳng thắn từ khán giả Việt Nam

Báo cáo về lượng người xem của VIVANT mùa 2 đang trở thành đề tài được mổ xẻ đặc biệt sâu sắc trên khắp các diễn đàn yêu thích phim ảnh châu Á, hội nhóm phim Nhật và mạng xã hội tại Việt Nam tính đến sáng hôm nay, ngày 9 tháng 11 năm 2026.

Nhìn vào thực tế đời sống tiếp nhận văn hóa nghe nhìn của khán giả trong nước hiện nay, chúng ta thấy rõ góc nhìn của người xem và cộng đồng mạng Việt Nam đối với "phim truyền hình Nhật Bản và sự cạnh tranh với làn sóng Hallyu" luôn mang tính khách quan, thẳng thắn và có phần tiếc nuối cho nền điện ảnh xứ hoa anh đào. Độc giả trong nước đánh giá chất lượng sản xuất, diễn xuất của dàn sao thực lực như Sakai Masato, Abe Hiroshi hay Koji Yakusho trong VIVANT là không hề thua kém, thậm chí có phần nhỉnh hơn về độ tinh tế và kỹ thuật so với nhiều phim truyền hình ăn khách hiện nay.

Tuy nhiên, người theo dõi tại Việt Nam chỉ ra rào cản rất lớn: Phim truyền hình Nhật Bản cực kỳ khó tiếp cận một cách chính thống và thuận tiện đối với khán giả nước ngoài; việc thiếu phụ đề chuẩn xác ngữ cảnh phát hành đồng thời, cùng cách quảng bá khép kín khiến những tác phẩm dù xuất sắc đến mấy cũng khó tạo thành trào lưu bàn tán trong giới trẻ như các phim Hàn Quốc cùng thời điểm. Nhiều bạn trẻ tại TP.HCM và Hà Nội nhận định rất thực tế: Trong khi anime và manga của Nhật Bản đã vượt mốc 4.000 tỷ Yên nhờ phủ sóng toàn cầu, thì mảng phim truyền hình người đóng (live-action) dường như vẫn đang tự trói mình trong thói quen "phục vụ người nhà là đủ".

Khán giả Việt Nam cho rằng nếu các nhà đài lớn như TBS hay Fuji TV không chủ động thay đổi tư duy phân phối, cởi mở hơn với các nền tảng quốc tế và bắt nhịp với tốc độ tiếp cận của khán giả trẻ Đông Nam Á, những siêu phẩm đỉnh cao như VIVANT sẽ mãi chịu cảnh "hữu xạ tự nhiên hương" nhưng chỉ lan tỏa trong phạm vi ao làng nội địa.

Đã đến lúc bước ra khỏi "vùng an toàn" nghìn tỷ

Câu chuyện của VIVANT mùa 2 phản ánh rõ nét nghịch lý của một nền công nghiệp sáng tạo: Thành công rực rỡ và sự tự mãn tại thị trường sân nhà đôi khi lại trở thành lực cản lớn nhất ngăn bước một nền điện ảnh vươn tầm thế giới. Nước Nhật không thiếu những kịch bản xuất chúng, không thiếu những đạo diễn tài ba và càng không thiếu những diễn viên đẳng cấp quốc tế. Tuy nhiên, nếu không dũng cảm rũ bỏ thói quen phân phối chậm chạp để chủ động xây dựng những tác phẩm có tư duy toàn cầu ngay từ vạch xuất phát, phim truyền hình Nhật Bản sẽ mãi bỏ lỡ cơ hội khẳng định vị thế tương xứng với tầm vóc của một cường quốc văn hóa trong kỷ nguyên số!

Bạn nghĩ sao về nghịch lý của bom tấn VIVANT mùa 2 khi thống trị lượt xem châu Á nhưng có tới 97% khán giả đến từ nội địa Nhật Bản? Theo bạn, điều gì đang thực sự là rào cản lớn nhất ngăn cản phim truyền hình Nhật Bản (J-drama) tạo nên những cơn sốt bùng nổ toàn cầu như cách mà phim truyền hình Hàn Quốc (K-drama) hay chính ngành công nghiệp anime của họ đã làm được? Hãy cùng chia sẻ quan điểm của bạn nhé!