Kính AI cho thuê nở rộ tại Trung Quốc, trở thành “phao cứu sinh” mới trong phòng thi

Trên các nền tảng mạng xã hội và chợ đồ cũ tại Trung Quốc, một thị trường cho thuê âm thầm đang phát triển nhanh chóng: kính thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo. Không còn là túi xách hay thiết bị điện tử đắt tiền, những chiếc kính AI giờ đây được quảng cáo như “trợ lý học tập bí mật”, giúp sinh viên quét đề thi và nhận câu trả lời gần như ngay lập tức.

Vivian, một sinh viên đại học tại tỉnh Hà Bắc (đề nghị giấu tên), cho biết cô sử dụng kính Rokid để vượt qua các môn học khó. Thiết bị có thể đọc nội dung đề thi và hiển thị câu trả lời trực tiếp lên tròng kính, cho phép người dùng xử lý bài kiểm tra nhanh hơn. Theo cô, một số sinh viên còn thuê lại chiếc kính này để sử dụng trong các bài thi của riêng họ, dù việc dùng công nghệ hỗ trợ trong các kỳ thi lớn tại Trung Quốc bị cấm nghiêm ngặt.

Thị trường cho thuê phát triển nhanh trên chợ đồ cũ

Hiện tượng này không chỉ dừng ở các giao dịch cá nhân. Trên Xianyu – một chợ đồ cũ phổ biến tại Trung Quốc – nhiều người bán công khai quảng cáo dịch vụ cho thuê kính AI với giá từ 40 đến 80 nhân dân tệ (khoảng 6–12 USD) mỗi ngày.

Một doanh nhân tại Thâm Quyến cho biết đã cho thuê kính Rokid và Quark cho hơn 1.000 người chỉ trong vòng bốn tháng. Khách hàng của ông rất đa dạng, từ du khách dùng kính để dịch biển báo ở nước ngoài đến sinh viên muốn có lợi thế trong học tập. Các bài quảng cáo trên nền tảng Xiaohongshu còn nhấn mạnh khả năng giải bài toán tiếng Anh và toán học bằng bộ điều khiển nhỏ gọn giống như nhẫn, khiến thiết bị này càng thu hút sự chú ý.

Sự phổ biến của kính AI đã làm dấy lên tranh luận lớn về việc lạm dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục, đặc biệt trong môi trường học thuật cạnh tranh cao tại Trung Quốc.

Giáo viên gặp khó khi phát hiện thiết bị gian lận

Dù đã có quy định cấm sử dụng công nghệ hỗ trợ trong thi cử, việc kiểm soát kính AI vẫn rất khó khăn. Các thiết bị này có thiết kế gần giống kính thông thường, khiến giáo viên khó phát hiện bằng mắt thường.

Một nhóm nghiên cứu tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông đã thử nghiệm kết nối kính Rokid với mô hình ngôn ngữ lớn và cho thấy thiết bị có thể giúp người dùng đạt thành tích cao trong lớp học đông sinh viên. Nhóm nghiên cứu đang phát triển hệ thống giúp giáo viên nhận diện thiết bị, đồng thời kêu gọi xây dựng kiến trúc chung để quản lý và phát triển ứng dụng kính AI một cách minh bạch hơn.

Thị trường kính AI tăng trưởng mạnh nhưng vẫn còn hạn chế

Thị trường kính thông minh tại Trung Quốc đang mở rộng nhanh chóng. Theo báo cáo của IDC, khoảng 2,5 triệu cặp kính AI đã được xuất xưởng trong năm 2025, chiếm gần 17% thị phần toàn cầu. Nhiều hãng công nghệ lớn như Xiaomi, Alibaba hay Li Auto đang tham gia cuộc đua với các tính năng như dịch thuật thời gian thực, phát video, theo dõi sức khỏe và hỗ trợ học tập.

Chính phủ Trung Quốc cũng hỗ trợ thị trường bằng chương trình trợ cấp, cho phép người mua nhận giảm giá 15%, tối đa 500 nhân dân tệ. Tuy nhiên, các vấn đề kỹ thuật như trọng lượng nặng, nóng khi sử dụng và pin yếu vẫn khiến nhiều người dùng chưa hài lòng.

Một sinh viên tại Chiết Giang cho biết chiếc kính AI trị giá hơn 3.000 nhân dân tệ của anh chỉ hoạt động vài giờ trước khi hết pin và nhanh nóng lên, khiến anh hiếm khi sử dụng. Theo anh, nhiều tính năng thực tế có thể được thay thế bằng điện thoại thông minh.

Câu hỏi lớn về công bằng và quyền riêng tư

Sự phát triển của kính AI đang đặt ra những vấn đề lớn về đạo đức và quyền riêng tư trong giáo dục. Các phụ kiện che đèn camera được bán trực tuyến cho phép người dùng quay phim mà không bị phát hiện, làm gia tăng lo ngại về gian lận và giám sát trái phép.

Hiện tại, kính AI vẫn chỉ là sản phẩm mới nổi, nhưng trong môi trường cạnh tranh học thuật khốc liệt, sức hút của chúng như một “công cụ hỗ trợ bí mật” dường như chưa có dấu hiệu giảm. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các trường học và cơ quan quản lý trong việc cân bằng giữa đổi mới công nghệ và đảm bảo sự công bằng trong giáo dục.