Smartphone giá rẻ sẽ là nạn nhân tiếp theo của cuộc khủng hoảng bộ nhớ

Smartphone giá rẻ đang chịu áp lực chưa từng có

Trong vài năm qua, trí tuệ nhân tạo (AI) đã tạo ra cuộc đua đầu tư quy mô lớn vào các trung tâm dữ liệu, kéo theo nhu cầu khổng lồ đối với bộ nhớ DRAM và NAND. Hệ quả là nguồn cung dành cho thị trường điện tử tiêu dùng ngày càng bị thu hẹp, khiến giá linh kiện liên tục lập đỉnh.

Theo công ty nghiên cứu thị trường Omdia, lượng smartphone có giá dưới 400 USD trên toàn cầu sẽ giảm tới 22% trong năm 2026. Đây là một trong những mức sụt giảm mạnh nhất của phân khúc phổ thông trong nhiều năm trở lại đây.

Không chỉ riêng phân khúc giá rẻ, Omdia cũng dự báo toàn bộ thị trường smartphone toàn cầu sẽ giảm khoảng 12% trong năm nay khi chi phí sản xuất tiếp tục leo thang.

Giá DRAM và NAND tăng mạnh khiến chi phí sản xuất đội lên

Nguyên nhân lớn nhất đến từ việc bộ nhớ trở thành linh kiện đắt đỏ nhất trên smartphone.

Theo Omdia, trong quý I/2026, chi phí DRAM và NAND đã chiếm gần 60% tổng giá trị linh kiện (BOM) trên các mẫu điện thoại có giá dưới 400 USD.

Đối với các thiết bị siêu giá rẻ dưới 99 USD, tỷ lệ này còn vượt 64%, khiến các nhà sản xuất gần như không còn khả năng tối ưu chi phí.

Đáng chú ý, tỷ trọng chi phí dành cho bộ nhớ ở phân khúc dưới 400 USD đã gần tăng gấp đôi chỉ sau chưa đầy một năm, tính từ quý III/2025 đến quý I/2026.

Ngay cả smartphone cao cấp cũng chịu ảnh hưởng khi chi phí bộ nhớ trên các thiết bị có giá trên 400 USD tăng hơn 100% so với trước đây.

Các hãng smartphone không còn nhiều lựa chọn

Để hạn chế tác động từ giá bộ nhớ tăng, các nhà sản xuất đã cố gắng cắt giảm chi phí ở nhiều bộ phận khác như:

• Tấm nền màn hình
• Cảm biến camera
• Module RF
• Một số linh kiện kết nối

Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp mang tính tạm thời.

Smartphone giá rẻ vốn đã được thiết kế với cấu trúc chi phí cực kỳ tối ưu nhằm giữ mức giá cạnh tranh. Điều đó đồng nghĩa các hãng gần như không còn linh kiện nào đủ "dư địa" để tiếp tục cắt giảm mà không ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm sử dụng.

Trong bối cảnh này, các nhà sản xuất chỉ còn hai lựa chọn: tăng giá bán hoặc chấp nhận giảm lợi nhuận.

Xiaomi, OPPO, Vivo và nhiều hãng Android buộc phải tăng giá

Ông Zaker Li, chuyên gia phân tích cấp cao của Omdia, cho biết giá DRAM và NAND nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng trong những quý tới, khiến áp lực lên các hãng smartphone ngày càng lớn.

Theo ông, hàng loạt thương hiệu Android như:

• Xiaomi
• OPPO
• Vivo
• Honor
• Transsion

đều đang phải điều chỉnh giá bán nhằm duy trì biên lợi nhuận vốn đã rất thấp.

Đối với người dùng ở phân khúc phổ thông, mức tăng từ 150 USD lên khoảng 200 USD có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn trong quyết định mua hàng.

Khác với khách hàng cao cấp, người mua smartphone giá rẻ thường ưu tiên giá bán hơn tất cả. Chỉ một mức tăng vài chục USD cũng đủ khiến nhiều người trì hoãn việc nâng cấp thiết bị hoặc chuyển sang các mẫu máy cũ.

Smartphone giá rẻ có thể dần biến mất khỏi thị trường

Omdia nhận định xu hướng hiện nay đang buộc nhiều nhà sản xuất phải thay đổi chiến lược.

Thay vì tiếp tục cạnh tranh ở phân khúc dưới 400 USD với lợi nhuận rất thấp, các hãng đang dần tập trung sang nhóm smartphone tầm trung cao cấp và cao cấp, nơi có khả năng sinh lời tốt hơn.

Theo dự báo, phân khúc smartphone trên 400 USD sẽ vẫn tăng trưởng khoảng 5,7% trong năm 2026 nhờ ba yếu tố chính:

• Người dùng cao cấp ít bị ảnh hưởng bởi biến động giá.
• Giá linh kiện tăng khiến nhiều mẫu máy được định vị ở phân khúc cao hơn.
• Các nhà sản xuất ưu tiên những dòng sản phẩm mang lại lợi nhuận tốt hơn.

Đây cũng là lý do ngày càng nhiều hãng Android tập trung phát triển các mẫu máy cao cấp tích hợp AI thay vì mở rộng danh mục smartphone giá rẻ như trước.

AI đang làm thay đổi toàn bộ ngành điện tử tiêu dùng

Không chỉ smartphone, nhiều thiết bị điện tử khác cũng đang chịu ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng bộ nhớ.

Trước đó, Gartner từng dự báo rằng các mẫu PC có giá dưới 500 USD có thể gần như biến mất khỏi thị trường vào năm 2028 nếu giá DRAM và NAND tiếp tục leo thang.

Công ty nghiên cứu này cũng ước tính đến cuối năm 2026:

• Giá DRAM và SSD có thể tăng tổng cộng 130%.
• Giá máy tính cá nhân tăng khoảng 17% so với năm 2025.
• Giá smartphone trung bình tăng khoảng 13%.

Những con số này cho thấy cuộc đua AI không chỉ làm thay đổi ngành công nghệ mà còn tác động trực tiếp đến túi tiền của người tiêu dùng.

Người dùng sẽ phải chi nhiều tiền hơn để mua smartphone

Khi các trung tâm dữ liệu AI tiếp tục tiêu thụ phần lớn nguồn cung DRAM và NAND, áp lực lên chuỗi cung ứng điện tử sẽ khó sớm hạ nhiệt.