"Logan Lucky" - Phiên bản bình dân của Ocean's Eleven

Logan Lucky đánh dấu sự trở lại của một trong những nhà làm phim độc lập thành công nhất từ trước tới nay, Steven Soderbergh. Dù là một ‘lão làng’ của thế giới điện ảnh độc lập, Soderbergh và triết lý làm phim của ông không giống như nhiều đồng nghiệp khác. Soderbergh thực chất được yêu thích không vì ông có ‘chất riêng’ hay vì thái độ ‘kính trên nhường dưới’ với người cùng ngành, mà là vì ông là người đạo diễn có phong cách làm phim đa dạng và phong phú hiếm thấy. Sau gần 30 năm kể từ tác phẩm đầu tay Sex, Lies, and Videotape, điều đó vẫn đúng.

Tùy vào bối cảnh phim, Soderbergh luôn tìm được cách nhấn mạnh vẻ đẹp nền, cũng như sự gợi cảm mà màu tông kết hợp ánh sáng hợp lý có thể mang đến cho mỗi phân đoạn. Những thước quay tĩnh của Logan Lucky ‘mơ màng như một giấc mộng’ - chúng vừa có vai trò tô đậm không gian ấm áp của vùng đất miền Nam nước Mỹ, vừa ứ đọng nét trầm lắng pha kỳ dị hiện hữu trong phần tính cách con người nơi đây. Hai anh em nhà Logan (thủ vai bởi Channing Tatum và Adam Driver), những nhân vật chính của phim, tuy có phần ngớ ngẩn và chậm hiểu, lại thành tâm và thật thà (trừ lúc cướp nhà băng), và là đại diện tiêu biểu cho chất người của cư dân những thị trấn nhỏ ven biên giới tiểu bang Virginia.

Logan Lucky chứa đựng một sự đồng nhất khó nhận dạng trong những khung hình đẹp không tì vết. Bất kể đó là trong quán bar, trong tiệm cắt tóc, khi ánh nắng trưa chiều rọi qua khung cửa xe hay phòng thăm nhà tù, bầu không khí ấm áp trong tông nền bao trùm lấy phim và mang tính chất lây lan mạnh mẽ. Dù đó có là chuyên gia chất nổ Joe Bang (Daniel Craig), người vợ cũ lúc nào cũng nhăn nhó khó chịu của Jimmy Logan (Katie Holmes) hay cậu em trai một tay và ít nói của anh là Clyde Logan, một khi bước vào bố cục hình ảnh và âm thanh được dựng rất xuất sắc của Logan Lucky, họ trở nên gần gũi nhưng vẫn cá tính đối với khán giả.

Daniel Craig có một trong những diễn xuất hay nhất của mình cho đến nay. Tài tử 49 tuổi người Anh đã nhiều lần bày tỏ nguyện vọng muốn rời loạt phim 007, và vai diễn của anh trong Logan Luckykhông khác gì một lời khẳng định mạnh mẽ và vang dội với các nhà làm phim rằng: “Tôi không chỉ đóng được mỗi vai điệp viên James Bond đâu!”

Trong nỗ lực phá bỏ rập khuôn hình tượng điệp viên James Bond để tránh phân khớp vai về sau, Craig bắt đầu đối thoại chất giọng của gã quê mùa người Mỹ, xỏ giày tù, mặc áo tù và cười cho thấy răng khi nói chuyện như một vẻ xấc láo và thô bỉ - để có thể thật sự hóa thân vào vai Joe Bang. Joe Bang, với tên viết tắt JB, thật sự chả khác gì phiên bản ngược lại của một JB khác đó là James Bond. Là một chuyên gia chất nổ, anh không sở hữu phong thái lạnh lùng hay sự nhanh gọn của những tay tội phạm cướp ngân hàng có thâm niên. Anh ta ngộ nghĩnh nhưng nguy hiểm, bình tĩnh nhưng chộp giật, đôi khi lại có phần đần độn và thiếu nghiêm túc. Diễn xuất nhập tâm của Craig bảo đảm người xem không nhìn thấy hình ảnh của chàng điệp viên 007 phong độ, mà là của một gã tù nhân dằn dữ, lỗ mãng và có phần ngây ngô.

Mặc dù nổi bật ở bố cục và dựng hình, Logan Lucky không phải không thiếu lỗi. Có một câu thoại nhận xét về vụ trộm hầm giữ tiền của giải đường đua Charlotte Motor Speedway trong Logan Lucky, khi người dân nhắc đến nó trên bản tin truyền hình với tên gọi rất ‘tình thương mến thương’ là “Ocean’s 7-11”. Đây là lời tự châm biếm của Soderbergh dành cho Logan Lucky, rằng phim trông như phiên bản lỗi của Ocean’s Eleven. Mâu thuẫn thay, một lời thoại thông minh và dí dỏm như vậy (như nhiều lời thoại khác trong Logan Lucky), thực tế mà nói đã nêu đúng phần nào sự thật. Logan Lucky là Ocean’s Eleven nếu Ocean’s Eleven thay vì sắc sảo và sở hữu câu chuyện có chiều sâu lại kết thúc nhanh gọn và chứa đầy những ẩn ý hời hợt.

Kịch bản phim (viết bởi Rebecca Blunt, rất có thể là bút danh của vợ Soderbergh, Jules Asner) mang những ngụ ý về xã hội bất hảo nhưng vô hại tại tiểu bang Virginia và Bắc Carolina. Hiện diện trong Logan Lucky là ẩn dụ về tình trạng an sinh xã hội kém, về sự quan liêu trong bộ máy chính quyền, về tính hão huyền của những cuộc thi sắc đẹp… tuy nhiên một số những ẩn dụ ấy mang cảm giác thiếu thốn, kém sắc, dẫn đến cường điệu.

Lời nguyền xui xẻo đeo bám gia đình Logan trong phim được nhắc đến nhưng lại ít ‘đất biểu hiện’. Ta cảm giác rằng không có bất cứ năng lực siêu nhiên nào (hay hàm ý về chúng) đang gây tác động xấu hoặc làm chậm ‘tiến trình’ vụ cướp trong phim, nếu thực sự hai anh chàng Logan đen đủi đến mức vậy. Khác với những Snatch, O’ Brother, Where Art Thou? hay nhiều tựa phi tuyến tính tương tự, trongLogan Lucky, hướng chuyện của các nhân vật chính trôi nhanh và ‘dễ’ đến mức… vô vị. Tại phân cảnh giữa, những ám chỉ về lời nguyền nói riêng cũng như những khó khăn đối lập (công cụ dẫn chuyện) nên có trong kịch bản nói chung đã gần như tan biến. Anh em nhà Logan và Bang không gặp phải một trở ngại hay sự phản diện nào quá lớn cho đến tận cuối phim, và từ đó khiến chuyện phim trở nên dễ đoán và mượt mà thái quá. Khi Soderbergh tập trung quá nhiều vào bề mặt, ông đã quên tô vẽ chiều sâu.

Nhìn chung, Logan Lucky vẫn là một sản phẩm điện ảnh thú vị và có tham vọng. Dù sở hữu một kịch bản thiếu đặc sắc mang nét bút của một tay mơ mới vào nghề (nếu nhà biên kịch thật sự là 'Rebecca Blunt'), phim vẫn đóng vai trò là cột mốc đáng nhớ trong sự nghiệp của Steven Soderbergh – nhà làm phim độc lập đa tài. Về mặt dựng phim, Logan Lucky là một kiệt tác. Đôi khi, sự ấn tượng về hình ảnh, sự hợp lý trong âm tiết, những diễn xuất nhiệt tâm, vẻ sống động ở quay phim và dựng cảnh, cùng phân thoại dí dỏm với lượng vừa phải để người xem không im bặt suốt buổi chiếu… như thế là đã quá đủ để họ rời rạp mà không cảm thấy rằng mình vừa phí thời gian và tiền bạc.

Logan Lucky đến đúng lúc và đúng thời điểm, trong lúc các hãng phim đang dồn hết công sức và nguồn vốn vào những tựa phim nối tiếp và làm lại nhàm chán. Phim là một ví dụ điển hình về nghệ thuật dựng và tinh thần thích nghi với hoàn cảnh mà một nhà làm phim nên có. Trên hết, Logan Luckycòn là bài học về sự chỉn chu mà Steven Soderbergh gửi đến với lớp đạo diễn trẻ đang dần lên ngôi ở thế giới điện ảnh độc lập: Không cần nguồn kinh phí khổng lồ, chỉ cần có cố gắng, sự đam mê và am hiểu nhất định về thứ mà mình sẽ thể hiện trên màn ảnh rộng bạn sẽ thành công.