AI tóm tắt kết quả tìm kiếm sức khỏe của Google đang “học” từ YouTube nhiều hơn cả cơ quan y tế

Trong thời gian gần đây, khi người dùng tìm kiếm các câu hỏi liên quan đến sức khỏe trên Google, thay vì danh sách liên kết xanh quen thuộc, kết quả đầu tiên thường là AI Overviews – phần tóm tắt do trí tuệ nhân tạo tạo ra. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đây cho thấy nguồn dữ liệu đứng sau những bản tóm tắt này lại gây không ít tranh cãi.

Theo phân tích quy mô lớn của SE Ranking, một nền tảng tối ưu hóa công cụ tìm kiếm, AI Overviews của Google đang trích dẫn YouTube nhiều hơn bất kỳ nguồn y tế nào khác. Nghiên cứu đã xem xét 50.807 lượt tìm kiếm liên quan đến sức khỏe tại Berlin, sử dụng hoàn toàn các từ khóa tiếng Đức.

Kết quả cho thấy YouTube xuất hiện trong 4,43% tổng số trích dẫn, vượt qua cả mạng lưới bệnh viện, cơ quan y tế công cộng lẫn các trang web y khoa học thuật. Đây là tỷ lệ cao nhất trong số gần 466.000 lượt đề cập nguồn được ghi nhận.

Đáng chú ý, YouTube vốn không phải là nền tảng xuất bản y khoa chuyên biệt. Trên đó, bất kỳ ai – từ bác sĩ được cấp phép cho đến các vlogger chia sẻ lối sống – đều có thể đăng tải nội dung, khiến độ tin cậy thông tin rất khó đồng đều. Trong khi YouTube dẫn đầu với hơn 20.000 lượt trích dẫn, các nguồn xếp sau lại kém xa, bao gồm đài truyền hình công cộng Đức NDR.de, trang y khoa Msdmanuals.com, cổng thông tin sức khỏe Netdoktor.de và website dành cho bác sĩ Praktischarzt.de.

Nhìn rộng hơn, nghiên cứu cho biết AI Overviews xuất hiện trong hơn 82% các tìm kiếm liên quan đến sức khỏe được phân tích. Điều này đặc biệt đáng chú ý vì Đức là quốc gia có hệ thống quản lý thông tin y tế chặt chẽ theo tiêu chuẩn quốc gia và EU. Theo các tác giả, nếu AI vẫn ưu tiên các nguồn không chuyên ngay cả trong môi trường như vậy, xu hướng tương tự rất có thể xảy ra ở nhiều khu vực khác trên thế giới.

Phản hồi trước phát hiện này, Google cho biết với The Guardian rằng AI Overviews dựa trên “nội dung chất lượng cao từ các nguồn đáng tin cậy, bất kể định dạng”, đồng thời nhấn mạnh nhiều bác sĩ và bệnh viện hiện cũng sử dụng YouTube để chia sẻ kiến thức. Google cũng cho rằng kết quả của một nghiên cứu chỉ tập trung vào tiếng Đức không thể đại diện cho toàn cầu.

Google dẫn lại chính bộ dữ liệu này để lập luận rằng 96% trong số 25 video YouTube được trích dẫn nhiều nhất đến từ các kênh y tế đã được xác minh. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu phản bác rằng 25 video này chỉ chiếm chưa đến 1% tổng số trích dẫn YouTube, không đủ để đại diện cho toàn bộ hệ thống.

Những lo ngại xung quanh AI Overviews không chỉ dừng ở việc trích nguồn. Đầu tháng này, The Guardian từng ghi nhận nhiều trường hợp AI tóm tắt thông tin y tế sai lệch, thậm chí nguy hiểm, bao gồm cả các nội dung liên quan đến xét nghiệm chức năng gan. Trước áp lực đó, Google đã tạm thời đình chỉ AI Overviews với một số truy vấn y tế, dù chưa áp dụng trên diện rộng.

Theo Hannah van Kolfschooten, nhà nghiên cứu tại Đại học Basel chuyên về AI, luật và y tế, nghiên cứu của SE Ranking cho thấy vấn đề mang tính hệ thống:

“Việc AI phụ thuộc quá nhiều vào YouTube cho thấy mức độ hiển thị và độ phổ biến đang được ưu tiên hơn độ tin cậy y khoa.”

Do phương pháp nghiên cứu mang tính “chụp nhanh” (snapshot) và được thực hiện vào tháng 12/2025, kết quả có thể thay đổi theo thời gian hoặc khu vực. Tuy nhiên, dữ liệu hiện tại cho thấy AI của Google vẫn chịu ảnh hưởng mạnh từ các nguồn nội dung dựa trên mức độ tương tác, thay vì hoàn toàn dựa vào thẩm quyền y tế – một dấu hỏi lớn khi AI ngày càng đóng vai trò trung gian trong việc cung cấp thông tin sức khỏe cho người dùng.