Nhân “Bad Genius”, nói chuyện điện ảnh “hàng xóm”

Trong vài năm trở lại đây, Thái Lan có vài bộ phim nổi bật đáng chú ý, từ Pee Mak (2013) nổi lên như một hiện tượng, đến những bộ phim hài tình cảm vừa thành công về thương mại, vừa rất "sạch sẽ, tử tế" như I Fine..Thank You..Love You, One Day, Freelancer (Heart Attack), ATM, May Who?... Tôi đặc biệt bất ngờ với những bộ phim này bởi concept rất thương mại và độc đáo mà nếu ở thị trường Việt Nam, nếu là một ý tưởng original tương tự chắc cũng khó có thể tìm được nhà đầu tư bởi chúng "không đủ thương mại”.

Các “bom tấn” Thái Lan những năm gần đây.

"Sense of humor" - "máu khôi hài" của những bộ phim này vượt qua cái hài bình dân nhưng lại cũng rất bình dân, đôi khi nó nằm ở ranh giới giữa cái hài lý trí với cái hài lố lăng. Thế nhưng, không phải phim Thái nào cũng có được tố chất ấy - đây chỉ là vài phim "điểm sáng", còn lại cũng hằng ha sa số phim rẻ tiền khác. Điểm chung của các phim này là... hãng sản xuất của bộ phim: GTH, hoặc "hậu thân" của nó, là GDH. 

Được thành lập bởi bộ ba công ty GMM Grammy, Tai Entertainment và Hub Ho Hin, GTH là một trong những hãng phim Thái quan trọng chất lượng phim, đặt ra những tiêu chuẩn quốc tế cho các sản phẩm phim giải trí của họ. Vốn xuất thân từ một công ty chuyên sản xuất các phim quảng cáo, các phim của GTH hầu hết đều có "mùi quảng cáo" - không chỉ ở phần product placement (sản phẩm quảng cáo trong cảnh phim), mà cả trong tính giải trí, lẫn cách kể chuyện, cấu trúc kịch bản, cấu trúc cảnh quay, cách quay phim và dàn dựng. 

“Pee Mak” là phim Thái có doanh thu cao nhất mọi thời đại với 1 tỷ baht (33 triệu USD).

Nghe đồn, khi Pee Mak chạm mốc doanh thu 13 triệu đôla, GTH đóng cửa công ty một tháng để nhân viên đi chơi nghỉ ngơi để "nạp lại năng lượng sáng tạo", mấy bạn thành phần chủ chốt mỗi bạn còn được tặng một chiếc xe hơi để đi chơi cho đã.

Thế nhưng, như người ta hay nói, nghèo nghèo thì còn theo nhau mà sống, còn giàu lên thì dễ thấy cái lợi mà phân chia, nên GTH hồi năm 2016 đã giải tán chia tay, các cổ đông chính tách ra thành hai công ty: GDH 559 và T Moment. GDH chính là hãng làm Bad Genius. GDH vẫn theo chủ trương của GTH, với One Day là dự án đầu tiên (của cùng đạo diễn làm Pee Mak). 

GTH là một trường hợp đặc biệt của điện ảnh Thái, bởi phần còn lại của thị trường này thì vẫn lẹt đẹt. Khán giả Thái thích xem phim Hollywood hơn, và hầu như ít khi nào xem phim nội địa. Ngay cả bộ phim Bad Genius đình đám như vậy – là phim Thái ăn khách nhất 2017, cũng chỉ có doanh thu 3,3 triệu đôla (xấp xỉ doanh thu của phim Cô Gái Đến Từ Hôm Qua).

Top 5 phim Việt có doanh thu cao nhất.

Kong Rithdee, nhà phê bình phim hàng đầu của Thái, chuyên viết cho tờ Bangkok Post, nhận định điện ảnh Thái bị mang tiếng xấu đối với khán giả nội địa bởi hàng loạt phim yếu kém. Cộng với giá vé tăng cao, khán giả Thái chọn xem phim cẩn thận hơn, không chỉ ảnh hưởng đến phim nội địa mà cả phim Hollywood. Cũng phải nói thêm rằng, ở Thái, thể loại phim nhập đa dạng và phong phú hơn. Nhiều phim nghệ thuật, phim độc lập được phát hành rộng rãi lẫn phát hành hạn chế hơn ở Việt Nam. Điều này cho thấy, về mặt bằng văn hoá xem phim, khán giả Thái có nhu cầu và khả năng tiếp cận phim ảnh cao hơn khán giả Việt Nam. 

Kong cũng cho rằng, chính các nhà phát hành phim ở Thái đã kiểm soát và định hướng thị hiếu của người xem khi nhập quá nhiều phim bom tấn của Hollywood - mà nếu đối chiếu với điện ảnh Việt Nam, có lẽ cũng không quá khác biệt. Kong cho biết, đã bắt đầu có những cuộc đối thoại giữa các nhà làm phim và cấp quản lý về việc cấp quota phim nhập, như Hàn Quốc đã từng làm, nhưng có lẽ đến khi chuyện đó thành sự thật có lẽ cũng còn xa. 

Một sự thật minh chứng rằng, việc chạy theo số lượng, làm phim chụp giựt sẽ làm mất niềm tin của khán giả đối với phim nội địa. Chuyện này không chỉ xảy ra với phim Thái, nó hoàn toàn có thể xảy ra với phim Việt Nam. Khán giả Việt Nam, trong một chừng mực nào đó, vẫn khá ưu ái cho điện ảnh trong nước khi có rất nhiều phim kém chất lượng vẫn thắng đậm ở phòng vé. Chỉ không biết liệu tình cảm ấy, niềm tin ấy sẽ kéo dài bao lâu. 

Phan Xine