Đạo diễn Naoki Yoshida phản hồi về việc thiếu đa dạng sắc tộc trong Final Fantasy 16

Cách đây khoảng 2 tuần, tựa game Final Fantasy XVI vừa cho ra mắt đoạn trailer mới nhất của mình. Trailer tập trung vào việc giới thiệu các phe phái tham gia vào cuộc chiến xoay quanh viên thủy tinh khổng lồ cung cấp nguồn năng lượng ma thuật, cùng với đó là dàn nhân vật quan trọng cho cốt truyện game. Và một trong những điều mà nhiều người dễ nhận thấy nhất từ trailer này chính là việc gần như không có một người da màu nào. Toàn bộ các nhân vật được giới thiệu có vẻ đều là người da trắng.

Điều này đã làm dấy lên cuộc tranh cãi xung quanh vấn đề "tính đại diện" trong Final Fantasy 16. Có thể thấy "tính đại diện" ngày nay được thể hiện trong khá nhiều các bộ phim và trò chơi điện tử. Và mặc dù tính đại diện này có rất nhiều cách hiểu, nó thường được quy về việc trò chơi hoặc phim ảnh bổ sung/thay đổi các nhân vật trong câu chuyện của mình, thêm vào những người da màu hoặc đồng tính. Đây cũng được xem là vấn đề gây xung đột khá nhiều trong các cuộc thảo luận về nhân vật. Bản thân God of War Ragnarok cũng từng dính vào vấn đề này khi tạo hình Angrbooa là một cô bé da màu.

Xem thêm: Game sinh tồn bối cảnh Final Fantasy VII chính thức thông báo đóng cửa vì chất lượng không như kỳ vọng

Về Final Fantasy XVI, trang IGN đã có một cuộc phỏng vấn khá dài với đạo diễn kiêm nhà sản xuất Naoki Yoshida liên quan đến vấn đề trò chơi bị cho là thiếu tính đại diện, đặc biệt về màu da. Ông thừa nhận đó là một câu hỏi rất khó để trả lời, nhưng đồng thời khẳng định sự thiếu hụt tính đại diện phù hợp với "bản chất cô lập tự nhiên của vùng đất này", ám chỉ Valisthea, nơi câu chuyện diễn ra. 

"Đây là một câu hỏi khó, nhưng không quá bất ngờ, khi mà tính đại diện trong ngành truyền thông giải trí đã trở thành chủ đề được thảo luận khá nhiều thời gian gần đây. Tuy vậy, câu trả lời tôi đưa ra có lẽ sẽ làm thất vọng một số người, tùy vào kì vọng của mỗi cá nhân." - Ông chia sẻ. 

"Ý tưởng thiết kế của chúng tôi ngay từ những giai đoạn phát triển đầu tiên luôn là tập trung vào Châu Âu Trung Cổ, kết hợp các tiêu chuẩn lịch sử, văn hóa, chính trị và nhân chủng học thịnh hành vào thời điểm đó. Khi quyết định về một bối cảnh phù hợp nhất cho câu chuyện chúng tôi muốn kể - Câu chuyện về một vùng đất bị giam cầm bởi Blight - chúng tôi cảm thấy thay vì tạo ra thứ gì đó trên quy mô toàn cầu, cần phải giới hạn phạm vi ở một vùng đất duy nhất - một vùng đất bị cô lập về mặt địa lý và văn hóa với phần còn lại của thế giới, trong một kỷ nguyên không có máy bay, tivi hay điện thoại.

Do những hạn chế cơ bản về mặt địa lý, công nghệ và địa chính trị của bối cảnh này, Valisthea không bao giờ có thể trở nên đa dạng như Trái Đất ngày nay. Tính cô lập của vùng đất này cũng là một phần lớn trong cốt truyện, và là một trong những lý do vì sao số phận của Valisthea phụ thuộc vào phần còn lại của thế giới. Cuối cùng, chúng tôi cảm thấy mặc dù việc kết hợp đa sắc tộc vào Valisthea là quan trọng, nhưng việc kết hợp quá mức vào góc duy nhất của một thế giới rộng lớn hơn nhiều có thể dẫn đến vi phạm những ranh giới cốt truyện chúng tôi đã đặt ra từ ban đầu cho chính mình.

Câu chuyện chúng tôi kể là giả tưởng, đúng vậy, nhưng nó cũng bắt nguồn từ thực tế. Ngược lại, seri game Final Fantasy vốn dĩ luôn đề cập đến xung đột và đấu tranh, đặc biệt là những người được trao quyền, và những người bị sử dụng và/hoặc bị lạm dụng bởi họ - xu hướng nổi bật trong lịch sử nhân loại.

Trong một trò chơi mà theo góc nhìn thiết kế, cho phép người chơi trải nghiệm xung đột và sự đấu tranh đó một cách trực tiếp thông qua những cuộc chiến thực tế, có thể sẽ rất thách thức để thêm vào những sắc tộc khác nhau cho nhân vật phản diện hay chính diện, mà không gây ra định kiến cho người chơi, mời gọi những suy đoán không mong muốn, và cuối cùng là thổi bùng lên ngọn lửa tranh cãi.

Nhưng phần tuyệt vời nhất của việc lấy cảm hứng từ lịch sử, là nó cho phép chúng ta nhìn lại quá khứ của chính mình, đồng thời cũng có thể tạo ra điều gì đó mới mẻ. Cuối cùng, chúng tôi chỉ muốn tập trung ít hơn vào hình dáng bên ngoài các nhân vật, và tập trung nhiều hơn vào nhân cách con người của họ - những người phức tạp và đa dạng về bản chất, xuất thân, niềm tin, tính cách và động lực. Những người có câu chuyện chúng ta có thể cộng hưởng. Đó là sự đa dạng ở Valisthea. Sự đa dạng mà, mặc dù không bao trùm tất cả, nhưng tương tác với bối cảnh chúng tôi đã tạo ra, và đúng với cảm hứng mà chúng tôi đang dựa vào."

Phần trả lời khá dài này đã tạo nên những tranh cãi sôi nổi trên mạng xã hội, với nhiều người chỉ ra rằng một thương hiệu dựa trên ma thuật, sở hữ các sinh vật kì dị thì không cần tự giới hạn bản thân về sự "chân thực" trong tính đại diện. Trí tưởng tượng có thể dẫn đến câu chuyện về những khối thủy tinh kiểm soát vận mệnh thế giới, nhưng lại không thể đưa vào những nhân vật da màu trong một cốt truyện bối cảnh dựa vào châu Âu, chính là những điểm quan trọng của cuộc tranh luận. Nhà báo Sisi Jiang của trang Kotaku đã cho rằng "Điều gây thất vọng thực sự chính là những người da đen và da nâu luôn tồn tại ở châu Âu thời Trung Cổ".

"Nếu giới lãnh đạo sáng tạo làm nhiều cuộc nghiên cứu hơn hoặc kiểm tra thành kiến của họ, họ có thể nhận thấy rằng người da đen đã sống ở Anh trong hai ngàn năm. Hay một vài người da đen châu Âu đã được phong thánh trong Đế chế La Mã thần thánh. Hoặc nhận ra Iberia đã chịu sự thống trị của Hồi Giáo trong khoảng 500 năm." - nhà báo này chia sẻ. Một người dùng Twitter khác thì cho rằng "Một trò chơi có thể triệu hồi những sinh vật mang kích thước khổng lồ như Ifrit, Bahamut, Baruda nhưng một vài nhân vật không phải da trắng thì lại quá sức, tôi nghĩ thế."

Trong khi đó, cộng đồng game thủ tại Việt Nam dường như ủng hộ mạnh mẽ ý kiến của ông Naoki Yoshida, và cho rằng các nhà báo phương Tây đang làm quá mọi thứ lên. Theo dõi các hội nhóm thảo luận về game offline trên Facebook, có thể nhận thấy hầu hết đều cho rằng việc đa sắc tộc là điều tốt, nhưng phải đặt vào bối cảnh phù hợp với thực tế câu chuyện. Khi mà Square Enix đang chuẩn bị cho việc phát hành Final Fantasy 16 vào năm sau, chắc chắn hãng sẽ còn phải trả lời nhiều câu hỏi hơn nữa về việc thiếu đi tính đại diện trong trò chơi, với những lựa chọn của đội ngũ xây dựng cốt truyện.

Final Fantasy 16 dự kiến phát hành vào mùa hè năm 2023.